တံပိုးသံစာစဉ် - မြန်မာ့နိုင်ငံရေး ကောက်ကြောင်းများ

သမိုင်းနောက်ခံအခြေအနေ ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် နိုဝင်ဘာလ ၈ ရက်နေ့တွင် ကျင်းပခဲ့သော ရွေးကောက်ပွဲသည် NLD အစိုးရ ၅ နှစ်သက်တမ်းအပြီးတွင် ကျင်းပသော ဒုတိယအကြိမ်မြောက် လွတ်လပ်၍ တရားမျှတသော ရွေးကောက်ပွဲဖြစ်သည်။ ဤရွေးကောက်ပွဲ၏ ထူးခြားချက်မှာ ကမ္ဘာတဝန်း ဖြစ်ပွားနေသော ကိုဗစ်-၁၉ (COVID-19) ကပ်ရောဂါ ကာလအတွင်း ကျန်းမာရေး စည်းကမ်းချက်များနှင့်အညီ ကျင်းပခဲ့ရခြင်း ဖြစ်သည်။ ရွေးကောက်ပွဲကို ပြည်သူ့လွှတ်တော်၊ အမျိုးသားလွှတ်တော်နှင့် တိုင်းဒေသကြီး/ပြည်နယ် လွှတ်တော်များအတွက် ကိုယ်စားလှယ်များ ရွေးချယ်ရန် ရည်ရွယ်သည်။ နိုင်ငံရေးအခြေအနေ ရွေးကောက်ပွဲမတိုင်မီ ကာလတွင် ရခိုင်ပြည်နယ် မြောက်ပိုင်း၌ တပ်မတော်နှင့် ရက္ခိုင့်တပ်တော် (AA) တို့အကြား တိုက်ပွဲများ ပြင်းထန်နေသဖြင့် ရခိုင်ပြည်နယ်ရှိ မြို့နယ် ၉ ခုနှင့် အချို့ကျေးရွာအုပ်စုများတွင် ရွေးကောက်ပွဲ ဖျက်သိမ်းခဲ့ရသည်။ ထို့အပြင် ကိုဗစ်ကပ်ရောဂါကြောင့် မဲဆွယ်စည်းရုံးရေးများကို ကန့်သတ်ချက်များဖြင့် ပြုလုပ်ခဲ့ရသည်။ အတိုက်အခံ ပါတီများနှင့် တပ်မတော်က ရွေးကောက်ပွဲ ကော်မရှင် (UEC) ၏ လွတ်လပ်မှုနှင့် မဲစာရင်း မှန်ကန်မှုအပေါ် သံသယရှိကြောင်း ထုတ်ဖော် ပြောဆိုမှုများ ရှိခဲ့သော်လည်း ရွေးကောက်ပွ...

  သမိုင်းနောက်ခံအခြေအနေ ၂၀၁၅ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၈ ရက်နေ့တွင် ကျင်းပခဲ့သော အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲသည် ၁၉၉၀ ပြည့်နှစ်နောက်ပိုင်း ပထမဆုံးအကြိမ်အဖြစ် အတိုက်အခံပါတီများ အပြည့်အဝ ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်ခွင့်ရသော သမိုင်းဝင် ရွေးကောက်ပွဲဖြစ်သည်။ သမ္မတ ဦးသိန်းစိန်၏ ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးကာလ ၅ နှစ်အပြီးတွင် ကျင်းပသောကြောင့် မြန်မာ့ဒီမိုကရေစီ အကူးအပြောင်းအတွက် အဆုံးအဖြတ်ပေးမည့် ပွဲတပွဲအဖြစ် ပြည်တွင်းပြည်ပက စောင့်ကြည့်ခဲ့ကြသည်။ ဤရွေးကောက်ပွဲသည် ၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအရ ဒုတိယအကြိမ်မြောက် ကျင်းပခြင်းဖြစ်ပြီး တပ်မတော်မှ ခန့်အပ်သော ၂၅ ရာခိုင်နှုန်းသော ကိုယ်စားလှယ်နေရာများမှလွဲ၍ ကျန်နေရာအားလုံးအတွက် ပြည်သူများက လွတ်လပ်စွာ မဲပေးရွေးချယ်ခွင့် ရခဲ့သည်။   နိုင်ငံရေးအခြေအနေ ရွေးကောက်ပွဲမတိုင်မီကာလတွင် နိုင်ငံရေးအခြေအနေမှာ လှုပ်ခတ်မှုများ ရှိခဲ့သည်။ အာဏာရ ကြံ့ခိုင်ရေးပါတီ (USDP) အတွင်း၌ သမ္မတ ဦးသိန်းစိန်နှင့် လွှတ်တော်နာယက သူရဦးရွှေမန်းတို့အကြား အားပြိုင်မှုများ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ပြီး၊ ၂၀၁၅ ခုနှစ် ဩဂုတ်လတွင် ဦးရွှေမန်းအား ပါတီဥက္ကဋ္ဌ ရာထူးမှ ဖယ်ရှားခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ တဖက်တွင်လည်း ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်သည် ဖွဲ့...

သမိုင်းနောက်ခံအခြေအနေ ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ် နိုဝင်ဘာလ ၇ ရက်နေ့တွင် ကျင်းပခဲ့သော အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲသည် ၁၉၉၀ ပြည့်နှစ် ရွေးကောက်ပွဲနောက်ပိုင်း နှစ်ပေါင်း ၂၀ ကြာမှ ပြန်လည်ကျင်းပသော ရွေးကောက်ပွဲဖြစ်သည်။ ဤရွေးကောက်ပွဲသည် နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ (နအဖ) စစ်အစိုးရက ၂၀၀၃ ခုနှစ်တွင် ချမှတ်ခဲ့သော "ဒီမိုကရေစီ လမ်းပြမြေပုံ" (၇) ဆင့်၏ ပဉ္စမမြောက်အဆင့်ဖြစ်ပြီး၊ ၂၀၀၈ ခုနှစ်တွင် အတည်ပြုခဲ့သော ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအရ ပထမဆုံးအကြိမ် ကျင်းပခြင်းဖြစ်သည်။ ရွေးကောက်ပွဲ၏ အဓိကရည်ရွယ်ချက်မှာ စစ်အစိုးရလက်ထက်မှ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေနှင့်အညီ ရွေးကောက်ခံလွှတ်တော်များနှင့် အစိုးရသစ်တရပ်သို့ အာဏာလွှဲပြောင်းပေးရန် ဖြစ်သည်။ နိုင်ငံရေးအခြေအနေ ရွေးကောက်ပွဲမတိုင်မီ နိုင်ငံရေးအခြေအနေမှာ အငြင်းပွားဖွယ်ရာများဖြင့် ပြည့်နှက်နေခဲ့သည်။ ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ် မတ်လတွင် ထုတ်ပြန်ခဲ့သော ရွေးကောက်ပွဲဆိုင်ရာ ဥပဒေများအရ ထောင်ဒဏ်ကျခံနေရသူများ နိုင်ငံရေးပါတီဝင်အဖြစ်မှ ရပ်စဲရမည်ဟု ပြဋ္ဌာန်းခဲ့ရာ၊ ထိုစဉ်က နေအိမ်အကျယ်ချုပ် ကျခံနေရသော ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်အား ပါတီမှ ထုတ်ပယ်ရန် ဖိအားပေးသကဲ့သို့ ဖြစ်စေခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် အမ...

သမိုင်းနောက်ခံအခြေအနေ ၁၉၆၂ ခုနှစ် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်း အာဏာသိမ်းပြီးနောက်ပိုင်း နှစ်ပေါင်း ၃၀ နီးပါးကြာမှ ပထမဆုံးအကြိမ် ပြန်လည်ကျင်းပသော ပါတီစုံရွေးကောက်ပွဲ ဖြစ်သည်။ ၁၉၈၈ ခုနှစ် ရှစ်လေးလုံး လူထုအရေးတော်ပုံကြီးအပြီးတွင် တပ်မတော်က အာဏာသိမ်းယူခဲ့ပြီး နိုင်ငံတော် ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှု တည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့ (နဝတ) ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ နဝတ အစိုးရသည် နိုင်ငံတကာနှင့် ပြည်သူလူထု၏ ဖိအားများကြောင့် ၁၉၉၀ ပြည့်နှစ် မေလ ၂၇ ရက်နေ့တွင် ရွေးကောက်ပွဲ ကျင်းပပေးခဲ့သည်။ သို့သော် ရွေးကောက်ပွဲ၏ ရည်ရွယ်ချက်မှာ အစိုးရဖွဲ့ရန် ဟုတ်၊ မဟုတ်နှင့် ပတ်သက်၍ စစ်အစိုးရနှင့် နိုင်ငံရေးပါတီများအကြား အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုမှု ကွဲလွဲခဲ့သည်။ နိုင်ငံရေးအခြေအနေနှင့် ယှဉ်ပြိုင်မှု ရွေးကောက်ပွဲတွင် ပါတီပေါင်း ၉၃ ပါတီမှ ကိုယ်စားလှယ်လောင်း ၂,၂၉၇ ဦး ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ကြသည်။ အဓိက အားပြိုင်မှုမှာ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်နှင့် ဦးတင်ဦးတို့ ဦးဆောင်သော အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် (NLD) နှင့် မဆလပါတီကို အမည်ပြောင်းလဲထားပြီး စစ်တပ်က ကျောထောက်နောက်ခံပြုထားသည်ဟု ယူဆရသော တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ (တစည) တို့အကြား ဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် ရှမ်းတိုင်းရင်းသားမ...

သမိုင်းနောက်ခံအခြေအနေ ၁၉၄၇ ခုနှစ် ဧပြီလ ၉ ရက်နေ့တွင် ကျင်းပခဲ့သော ရွေးကောက်ပွဲသည် မြန်မာ့လွတ်လပ်ရေးကြိုးပမ်းမှု သမိုင်းတွင် အရေးပါဆုံးသော မှတ်တိုင်တခုဖြစ်သည်။ ၁၉၄၇ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၂၇ ရက်နေ့တွင် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းနှင့် ဗြိတိသျှဝန်ကြီးချုပ် ကလီမင့်အက်တလီတို့ လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့သော "အောင်ဆန်း-အက်တလီ စာချုပ်" အရ တနှစ်အတွင်း လွတ်လပ်ရေးပေးမည်ဟု ကတိကဝတ်ပြုခဲ့ပြီးနောက်၊ လွတ်လပ်သော နိုင်ငံတခုအတွက် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ ရေးဆွဲရန် ဤ "တိုင်းပြုပြည်ပြုလွှတ်တော်" (Constituent Assembly) ရွေးကောက်ပွဲကို ကျင်းပခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ဤရွေးကောက်ပွဲသည် ကိုလိုနီခေတ်အောက်မှ ရုန်းထွက်ရန် ကြိုးပမ်းသော ပထမဆုံးသော အမျိုးသားရေး လှုပ်ရှားမှုကြီးလည်း ဖြစ်သည်။ နိုင်ငံရေးအခြေအနေနှင့် ယှဉ်ပြိုင်မှု ရွေးကောက်ပွဲကာလတွင် ဖက်ဆစ်ဆန့်ကျင်ရေး ပြည်သူ့လွတ်လပ်ရေး အဖွဲ့ချုပ် (ဖဆပလ) သည် ပြည်သူလူထု၏ ထောက်ခံမှု အပြည့်အဝ ရရှိထားသော အဓိက နိုင်ငံရေးအင်အားစု ဖြစ်သည်။ ဖဆပလအဖွဲ့ချုပ်မှ ကိုယ်စားလှယ်လောင်းများသည် မဲဆန္ဒနယ် ၅၆ နေရာတွင် ပြိုင်ဘက်မရှိ အရွေးခံခဲ့ရသည်။ သို့သော် နိုင်ငံရေးအမြင် မတူညီသူများလည်း ရှိခဲ့သည်။ ဂဠုန်ဦးစေ...

၁၉၃၆ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၁၀ ရက်မှ ၁၄ ရက်အတွင်း ကျင်းပခဲ့သော ရွေးကောက်ပွဲသည် ၁၉၃၅ ခုနှစ် မြန်မာနိုင်ငံစီရင်အုပ်ချုပ်မှု အက်ဥပဒေ (Government of Burma Act 1935) အရ ပေါ်ပေါက်လာခြင်းဖြစ်သည်။ ဤဥပဒေအရ မြန်မာနိုင်ငံကို အိန္ဒိယနိုင်ငံမှ ခွဲထုတ်ကာ သီးခြားစီရင်အုပ်ချုပ်ခွင့် ပေးခဲ့ပြီး အစိုးရဌာန ၉၁ ဌာနကို စီမံခန့်ခွဲခွင့်ရသဖြင့် "၉၁ ဌာနအုပ်ချုပ်ရေး" ဟု လူသိများသည်။ ဤရွေးကောက်ပွဲသည် ကိုလိုနီခေတ်အတွင်း အချုပ်အခြာအာဏာပိုင် မြန်မာနိုင်ငံအစိုးရကို ဖွဲ့စည်းရန် ရည်ရွယ်ကျင်းပသော ပထမဆုံးသော ရွေးကောက်ပွဲကြီး ဖြစ်သည်။ နိုင်ငံရေးအခြေအနေနှင့် ယှဉ်ပြိုင်မှု ရွေးကောက်ပွဲတွင် နိုင်ငံရေးပါတီများနှင့် အစုအဖွဲ့အများအပြား ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ကြသည်။ အဓိက ယှဉ်ပြိုင်ကြသူများမှာ ဒေါက်တာဘမော် ဦးဆောင်သော "ဆင်းရဲသားဝံသာနုအဖွဲ့" (ဓားမပါတီ) နှင့် ဦးဘဘေ ဦးဆောင်သော ဂျီစီဘီအေ အဖွဲ့ဝင်ဟောင်းများ စုပေါင်းထားသည့် "ငါးပွင့်ဆိုင်အဖွဲ့ချုပ်" တို့ ဖြစ်ကြသည်။ ထို့ပြင် ဦးချစ်လှိုင်၏ ဂျီစီဘီအေ၊ ဒို့ဗမာအစည်းအရုံးဝင် သခင်များ ဦးဆောင်သော "ကိုယ့်မင်းကိုယ့်ချင်းအဖွဲ့"၊ ဒီးဒုတ်ဦးဘချို၏ "ဖေဘီယန်အဖွဲ့...

သမိုင်းနောက်ခံအခြေအနေ ၁၉၂၅ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၁၇ ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဥပဒေပြုကောင်စီအတွက် ဒုတိယအကြိမ်မြောက် ရွေးကောက်ပွဲကို ကျင်းပခဲ့သည်။ ဒိုင်အာခီအုပ်ချုပ်ရေးစနစ်၏ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအရ ဖွဲ့စည်းထားသော ဤဥပဒေပြုကောင်စီသည် ဥပဒေပြုရေးအာဏာ အပြည့်အဝမရှိဘဲ ဘုရင်ခံအား အကြံပေးရသော အဖွဲ့အစည်းသဘောသာ ဆောင်နေဆဲဖြစ်သည်။ ကောင်စီတွင် နေရာ ၁၀၃ နေရာရှိသော်လည်း တိုင်းရင်းသားများ ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်ရွေးချယ်ခံနိုင်သော နေရာမှာ အသိုင်းအဝိုင်းမဟုတ်သော (Non-communal) နေရာ ၅၈ နေရာနှင့် လူမျိုးစုအလိုက် ခွဲဝေထားသော နေရာများသာ ပါဝင်ပြီး ကျန် ၂၃ နေရာကို ဘုရင်ခံက စိတ်ကြိုက်ခန့်အပ်ခြင်းနှင့် ရာထူးအရ ပါဝင်သူများဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ နိုင်ငံရေးအခြေအနေနှင့် ယှဉ်ပြိုင်မှု ဤရွေးကောက်ပွဲတွင် နိုင်ငံရေးပါတီအသစ်များ ပေါ်ထွက်လာပြီး ယှဉ်ပြိုင်မှု ပိုမိုပြင်းထန်လာခဲ့သည်။ ဦးတုတ်ကြီး ဦးဆောင်သော ဆွာရပ်ဂ်ျ / သရာဇ (Swaraj) ပါတီသည် အိန္ဒိယနိုင်ငံရေးလှုပ်ရှားမှုများကို အားကျကာ ပေါ်ပေါက်လာပြီး ကိုယ်စားလှယ်လောင်း ၂၀ ဦး ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သည်။ ကိုလိုနီအစိုးရနှင့် ပနံသင့်သော ရွှေတောင်ကြားပါတီ (Independent Party) က ကိုယ်စားလှယ်လောင်း ၈...

သမိုင်းနောက်ခံအခြေအနေ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ပထမဆုံးသော ရွေးကောက်ပွဲကို ၁၉၂၂ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၂၁ ရက်နေ့တွင် ကျင်းပခဲ့သည်။ ဤရွေးကောက်ပွဲသည် ၁၉၁၉ ခုနှစ် အိန္ဒိယနိုင်ငံ (စီရင်အုပ်ချုပ်မှု) ဥပဒေအရ မြန်မာနိုင်ငံအား "ဒိုင်အာခီ" (Dyarchy) ဟုခေါ်သော နှစ်ဖက်မျှ အုပ်ချုပ်ရေးစနစ်သို့ ကူးပြောင်းရန်အတွက် ဥပဒေပြုကောင်စီ (Legislative Council) ကို ဖွဲ့စည်းရန် ရည်ရွယ်သည်။ ဥပဒေပြုကောင်စီတွင် အဖွဲ့ဝင် စုစုပေါင်း ၁၀၃ ဦး ပါဝင်သော်လည်း ပြည်သူက ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခွင့်ရှိသည့် နေရာမှာ ၈၀ သာရှိသည်။ ကျန် ၂၃ နေရာမှာ ဘုရင်ခံက တိုက်ရိုက်ခန့်အပ်သူ ၂၁ ဦးနှင့် ရာထူးအရပါဝင်ရသူ ဘုရင်ခံ၏ အမှုဆောင်ကောင်စီဝင် ၂ ဦးတို့ ဖြစ်ကြသည်။ ရွေးကောက်ခံ ၈၀ ဦးတွင်လည်း ဗမာတိုင်းရင်းသား အများစုပါဝင်သော အထွေထွေမဲဆန္ဒနယ်များမှ ၅၈ ဦးသာ ပါဝင်ပြီး ကျန်နေရာများကို ကရင် (၅ ဦး)၊ အိန္ဒိယ (၈ ဦး)၊ ဥရောပသား (၁ ဦး)၊ အင်္ဂလိပ်ကပြား (၁ ဦး) နှင့် ကုန်သည်ကြီးများအသင်း စသည်ဖြင့် "လူမျိုးစုနှင့် အကျိုးစီးပွားအခြေပြု" (Communal and Commercial Seats) သီးခြားခွဲဝေပေးထားသည်။ ဤဖွဲ့စည်းပုံသည် ဗြိတိသျှတို့၏ ကိုလိုနီအုပ်ချုပ်ရေးယန္တရားကို အကာအကွယ်ပေ...

ဗမာလူမျိုးကြီးဝါဒီမှန်း အလွန်သိသာနေသူများပင် ဗမာလူမျိုးကြီးဝါဒ မရှိပါဘူးဟု ငြင်းချက်များ ထုတ်တတ်ကြသည်။ ထိုသို့ငြင်းချက်ထုတ်ရာတွင် စိတ်က တကယ်မသိလို့ဖြစ်နိုင်သလို၊ သိပါလျက် ကိုယ်ကျိုး အတွက်လည်း ဖြစ်နိုင်သည်။ (မြန်မာနှင့် ဗမာသည် ခေတ်အဆက်ဆက် တခုနှင့်တခု ပြောင်းသုံးခဲ့ကြပုံကို ထောက်၍ အတူတူပင်ဖြစ်သည်၊ ခေတ်အရ ဘာပိုသုံးလဲသာ ကွာသည်ဟု အရှေ့တွင် ဆွေးနွေးခဲ့ပြီးသား ဖြစ်ပါသည်။ [1] ) အရင်ဆုံး “ဗမာ” “လူမျိုးကြီး” “ဝါဒ” ဟူသည့် စကားလုံးများက ဘာကိုဆိုလိုသလဲ အရင်နားလည်မှုတူညီစွာ အထိုင်ကျမှသာ ရှိလား၊ မရှိလားပုစ္ဆာကို ရှင်းနိုင်မည် ဖြစ်သည်။ “ဗမာ” ဟူသည်အဘယ်နည်း "ဗမာ" ဟူသော ဝေါဟာရသည် အဓိပ္ပာယ်များစွာဖြင့် စီးဆင်းလာခဲ့သည်။ ရှင်းလင်းလွယ်ကူသည်ဟု ထင်ရသော်လည်း အလွှာများစွာရှိခြင်း၊ မတည်ငြိမ်ခြင်းနှင့် အငြင်းပွားဖွယ်ရာများ ဖြစ်နေခြင်းကို တွေ့ရသည်။ ဤစကားလုံးသည် တိုင်းရင်းသားအမှတ်အသား သို့မဟုတ် ဥပဒေအမျိုးအစားတခုတည်းကို ကိုယ်စားပြုခြင်း မဟုတ်ပေ။ ဘာသာစကား၊ နိုင်ငံကူးလက်မှတ် သို့မဟုတ် အလံတခုတည်းလည်း မဟုတ်ပေ။ ယင်းစကားလုံး ကိုယ်တိုင်သည် လက္ခဏာတခု၊ မှတ်ဉာဏ်တခု၊ တောင်းဆိုမှုတခု၊ တခါတရံတွင် ဝန်ထုပ်ဝန်ပိုးတခုလည်း ဖ...