၁၉၄၇ ခုနှစ် တိုင်းပြုပြည်ပြုလွှတ်တော် ရွေးကောက်ပွဲ

သမိုင်းနောက်ခံအခြေအနေ
၁၉၄၇ ခုနှစ် ဧပြီလ ၉ ရက်နေ့တွင် ကျင်းပခဲ့သော ရွေးကောက်ပွဲသည် မြန်မာ့လွတ်လပ်ရေးကြိုးပမ်းမှု သမိုင်းတွင် အရေးပါဆုံးသော မှတ်တိုင်တခုဖြစ်သည်။ ၁၉၄၇ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၂၇ ရက်နေ့တွင် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းနှင့် ဗြိတိသျှဝန်ကြီးချုပ် ကလီမင့်အက်တလီတို့ လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့သော "အောင်ဆန်း-အက်တလီ စာချုပ်" အရ တနှစ်အတွင်း လွတ်လပ်ရေးပေးမည်ဟု ကတိကဝတ်ပြုခဲ့ပြီးနောက်၊ လွတ်လပ်သော နိုင်ငံတခုအတွက် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ ရေးဆွဲရန် ဤ "တိုင်းပြုပြည်ပြုလွှတ်တော်" (Constituent Assembly) ရွေးကောက်ပွဲကို ကျင်းပခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ဤရွေးကောက်ပွဲသည် ကိုလိုနီခေတ်အောက်မှ ရုန်းထွက်ရန် ကြိုးပမ်းသော ပထမဆုံးသော အမျိုးသားရေး လှုပ်ရှားမှုကြီးလည်း ဖြစ်သည်။

နိုင်ငံရေးအခြေအနေနှင့် ယှဉ်ပြိုင်မှု
ရွေးကောက်ပွဲကာလတွင် ဖက်ဆစ်ဆန့်ကျင်ရေး ပြည်သူ့လွတ်လပ်ရေး အဖွဲ့ချုပ် (ဖဆပလ) သည် ပြည်သူလူထု၏ ထောက်ခံမှု အပြည့်အဝ ရရှိထားသော အဓိက နိုင်ငံရေးအင်အားစု ဖြစ်သည်။ ဖဆပလအဖွဲ့ချုပ်မှ ကိုယ်စားလှယ်လောင်းများသည် မဲဆန္ဒနယ် ၅၆ နေရာတွင် ပြိုင်ဘက်မရှိ အရွေးခံခဲ့ရသည်။ သို့သော် နိုင်ငံရေးအမြင် မတူညီသူများလည်း ရှိခဲ့သည်။ ဂဠုန်ဦးစော၏ မျိုးချစ်ပါတီ၊ ဒေါက်တာဘမော်၏ မဟာဗမာအဖွဲ့နှင့် သခင်စို၏ အလံနီပါတီတို့က ဖဆပလသည် နယ်ချဲ့လက်ပါးစေ ဖြစ်သည်ဟု စွပ်စွဲကာ ရွေးကောက်ပွဲကို သပိတ်မှောက်ခဲ့ကြသည်။ ဒေါက်တာဘမော်နှင့် ဦးစောတို့က မဟာမိတ်ဖွဲ့ကာ ရွေးကောက်ပွဲကို ဆန့်ကျင်ခဲ့သော်လည်း လူထု၏ ထောက်ခံမှု ရေစီးကြောင်းကို မလွန်ဆန်နိုင်ခဲ့ပေ။

မဲပေးသူဦးရေနှင့် ရွေးကောက်ပွဲရလဒ်
ရွေးကောက်ပွဲတွင် မဲပေးသူဦးရေမှာ ၄၉ ဒသမ ၈ ရာခိုင်နှုန်း ရှိခဲ့သည်။ စစ်ပြီးကာလ တိုင်းပြည်မငြိမ်မသက်မှုများနှင့် လွတ်လပ်ရေးတိုက်ပွဲကာလ ဖြစ်နေခြင်းကြောင့် မဲပေးသူဦးရေ ထင်သလောက် မများခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ရွေးကောက်ပွဲရလဒ်အရ ဖဆပလအဖွဲ့ချုပ်သည် ကိုယ်စားလှယ်နေရာ ၂၁၀ အနက် ၁၇၃ နေရာရရှိကာ သောင်ပြိုကမ်းပြို အနိုင်ရရှိခဲ့သည်။ ကွန်မြူနစ်ပါတီက ၇ နေရာ၊ ကရင်လူငယ်အစည်းအရုံးက ၁၉ နေရာ၊ ကရင်အမျိုးသားသီးခြား ၅ နေရာနှင့် အင်္ဂလိပ်-မြန်မာကပြား ၄ နေရာ အသီးသီး ရရှိခဲ့ကြသည်။

နောက်ဆက်တွဲအခြေအနေ
ရွေးကောက်ပွဲအပြီး ဇွန်လ ၉ ရက်နေ့တွင် တိုင်းပြုပြည်ပြုလွှတ်တော်အစည်းအဝေးကို စတင်ကျင်းပခဲ့ပြီး ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းက ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ ရေးဆွဲရေးအတွက် အခြေခံမူများကို တင်သွင်းခဲ့သည်။ သို့သော် ဝမ်းနည်းဖွယ်ရာ အဖြစ်ဆိုးကြီး ပေါ်ပေါက်ခဲ့ပြီး ၁၉၄၇ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၁၉ ရက်နေ့တွင် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းနှင့်တကွ ခေါင်းဆောင်ကြီးများ လုပ်ကြံခံခဲ့ရသည်။ လုပ်ကြံမှုတွင် ပါဝင်ပတ်သက်သည်ဟု ယူဆရသော နိုင်ငံရေးပြိုင်ဘက် ဦးစောကို ဖမ်းဆီးခဲ့ပြီး နောက်ပိုင်းတွင် ကြိုးပေးစီရင်ခဲ့သည်။ ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း ကွယ်လွန်ပြီးနောက် ဦးနုက ဖဆပလ ဥက္ကဋ္ဌနှင့် ဝန်ကြီးချုပ်တာဝန်ကို ဆက်လက်ယူခဲ့သည်။ ၁၉၄၇ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၂၄ ရက်နေ့တွင် တိုင်းပြုပြည်ပြုလွှတ်တော်က ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေကို အတည်ပြုပြဋ္ဌာန်းခဲ့ပြီး ၁၉၄၈ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၄ ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေး ရရှိခဲ့သည်။

လွတ်လပ်ရေး ရခဲ့သော်လည်း၊ ကိုလိုနီခေတ်က ဗဟိုချုပ်ကိုင်မှုယန္တရား (Centralized State) ကို မဖြိုဖျက်ဘဲ ဆက်လက်သယ်ဆောင်လာခဲ့သည်သာဖြစ်ပြီး ဤရွေးကောက်ပွဲသည် "အစိုးရ (Government)" ကို ပြောင်းလဲနိုင်ခဲ့သော်လည်း "နိုင်ငံတော် (State)" ကို မပြောင်းလဲနိုင်ခဲ့ပဲ ညှိယူခဲ့ရုံဖြစ်သည့် "မပြီးပြတ်သေးသော ကိုလိုနီစနစ် ဖျက်သိမ်းရေး" ကိစ္စတရပ်ဟု မြင်နိုင်သည်။