၂၀၂၀ ခုနှစ် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ

သမိုင်းနောက်ခံအခြေအနေ
၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် နိုဝင်ဘာလ ၈ ရက်နေ့တွင် ကျင်းပခဲ့သော ရွေးကောက်ပွဲသည် NLD အစိုးရ ၅ နှစ်သက်တမ်းအပြီးတွင် ကျင်းပသော ဒုတိယအကြိမ်မြောက် လွတ်လပ်၍ တရားမျှတသော ရွေးကောက်ပွဲဖြစ်သည်။ ဤရွေးကောက်ပွဲ၏ ထူးခြားချက်မှာ ကမ္ဘာတဝန်း ဖြစ်ပွားနေသော ကိုဗစ်-၁၉ (COVID-19) ကပ်ရောဂါ ကာလအတွင်း ကျန်းမာရေး စည်းကမ်းချက်များနှင့်အညီ ကျင်းပခဲ့ရခြင်း ဖြစ်သည်။ ရွေးကောက်ပွဲကို ပြည်သူ့လွှတ်တော်၊ အမျိုးသားလွှတ်တော်နှင့် တိုင်းဒေသကြီး/ပြည်နယ် လွှတ်တော်များအတွက် ကိုယ်စားလှယ်များ ရွေးချယ်ရန် ရည်ရွယ်သည်။

နိုင်ငံရေးအခြေအနေ
ရွေးကောက်ပွဲမတိုင်မီ ကာလတွင် ရခိုင်ပြည်နယ် မြောက်ပိုင်း၌ တပ်မတော်နှင့် ရက္ခိုင့်တပ်တော် (AA) တို့အကြား တိုက်ပွဲများ ပြင်းထန်နေသဖြင့် ရခိုင်ပြည်နယ်ရှိ မြို့နယ် ၉ ခုနှင့် အချို့ကျေးရွာအုပ်စုများတွင် ရွေးကောက်ပွဲ ဖျက်သိမ်းခဲ့ရသည်။ ထို့အပြင် ကိုဗစ်ကပ်ရောဂါကြောင့် မဲဆွယ်စည်းရုံးရေးများကို ကန့်သတ်ချက်များဖြင့် ပြုလုပ်ခဲ့ရသည်။ အတိုက်အခံ ပါတီများနှင့် တပ်မတော်က ရွေးကောက်ပွဲ ကော်မရှင် (UEC) ၏ လွတ်လပ်မှုနှင့် မဲစာရင်း မှန်ကန်မှုအပေါ် သံသယရှိကြောင်း ထုတ်ဖော် ပြောဆိုမှုများ ရှိခဲ့သော်လည်း ရွေးကောက်ပွဲကို သတ်မှတ်ရက်အတိုင်း ကျင်းပခဲ့သည်။

ယှဉ်ပြိုင်မှုအခြေအနေ
ရွေးကောက်ပွဲတွင် နိုင်ငံရေးပါတီ ၈၇ ပါတီမှ ကိုယ်စားလှယ်လောင်း ၅,၀၀၀ ကျော် ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ကြသည်။ အဓိက ပြိုင်ဘက်များမှာ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် ဦးဆောင်သော အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် (NLD) နှင့် စစ်တပ်ကျောထောက်နောက်ခံ ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ (USDP) တို့ ဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် ပြည်သူ့ပါတီ (People's Party)၊ ပြည်သူ့ရှေ့ဆောင်ပါတီ (PPP) နှင့် ပြည်ထောင်စုကောင်းကျိုးဆောင်ပါတီ (UBP) စသော ပါတီသစ်များလည်း ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ကြသည်။ တိုင်းရင်းသားပါတီများဘက်မှ ရှမ်းတိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် (SNLD)၊ ရခိုင်အမျိုးသားပါတီ (ANP) နှင့် မွန်ညီညွတ်ရေးပါတီ (MUP) တို့ကလည်း သက်ဆိုင်ရာ ဒေသများတွင် အားကောင်းခဲ့သည်။

မဲပေးသူဦးရေနှင့် ရွေးကောက်ပွဲရလဒ်
ကိုဗစ်ကပ်ရောဂါ ရှိနေသော်လည်း မဲပေးသူဦးရေမှာ ၇၁ ရာခိုင်နှုန်းကျော် (၂၇ သန်းကျော်) ရှိခဲ့သည်။ ရွေးကောက်ပွဲရလဒ်အရ NLD ပါတီသည် ၂၀၁၅ ရလဒ်ထက်ပင် သာလွန်သော အောင်ပွဲကို ရရှိခဲ့သည်။ NLD သည် ပြည်သူ့လွှတ်တော်တွင် ၂၅၈ နေရာ၊ အမျိုးသားလွှတ်တော်တွင် ၁၃၈ နေရာနှင့် တိုင်းဒေသကြီး/ပြည်နယ် လွှတ်တော်များတွင် ၅၀၁ နေရာ အနိုင်ရရှိခဲ့သည်။ ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်တွင် ၃၉၆ နေရာ (၈၃ ရာခိုင်နှုန်း) ရရှိခဲ့သဖြင့် အစိုးရဖွဲ့ရန် လိုအပ်သော မဲအရေအတွက်ကို အလွယ်တကူ ကျော်လွန်ခဲ့သည်။ USDP ပါတီသည် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ၂၆ နေရာနှင့် အမျိုးသားလွှတ်တော် ၇ နေရာသာ ရရှိခဲ့သည်။ ရှမ်း (SNLD) ပါတီက ၁၅ နေရာ၊ ရခိုင် (ANP) ပါတီက ၈ နေရာ၊ မွန် (MUP) ပါတီက ၅ နေရာနှင့် ကယား (KySDP) ပါတီက ၅ နေရာ အသီးသီး ရရှိခဲ့ကြသည်။

နောက်ဆက်တွဲအခြေအနေ
ရွေးကောက်ပွဲရလဒ်ကို နိုင်ငံတကာ လေ့လာသူများနှင့် ပြည်တွင်း စောင့်ကြည့်ရေးအဖွဲ့များက ယုံကြည်လက်ခံနိုင်သော ရလဒ် (Credible Result) အဖြစ် အသိအမှတ်ပြုခဲ့ကြသည်။ သို့သော် USDP ပါတီနှင့် တပ်မတော်က မဲစာရင်းတွင် မဲမသမာမှု ၁၁ သန်းကျော် ရှိသည်ဟု စွပ်စွဲခဲ့သည်။ ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်က ထိုစွပ်စွဲချက်များကို ပယ်ချခဲ့ပြီး လွှတ်တော်အသစ် ခေါ်ယူရန် ပြင်ဆင်ခဲ့သည်။ ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်နေ့၊ လွှတ်တော်သစ် စတင်မည့် နေ့နံနက်ပိုင်းတွင် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင် ဦးဆောင်သော တပ်မတော်က မဲမသမာမှုကို အကြောင်းပြကာ အာဏာသိမ်းယူခဲ့သည်။ သမ္မတ ဦးဝင်းမြင့်၊ နိုင်ငံတော်၏ အတိုင်ပင်ခံပုဂ္ဂိုလ် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်နှင့် NLD ခေါင်းဆောင်များ ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းခံခဲ့ရပြီး ရွေးကောက်ပွဲရလဒ်ကို ပယ်ဖျက်ကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။ ဤဖြစ်ရပ်သည် မြန်မာ့ဒီမိုကရေစီ လမ်းကြောင်းကို နောက်ပြန်လှည့်စေခဲ့ပြီး နိုင်ငံတဝန်း ကြီးမားသော နိုင်ငံရေးနှင့် လက်နက်ကိုင် ပဋိပက္ခများကို ဦးတည်စေခဲ့သည်။