၁၉၉၀ ပြည့်နှစ် ပါတီစုံဒီမိုကရေစီ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ

သမိုင်းနောက်ခံအခြေအနေ
၁၉၆၂ ခုနှစ် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်း အာဏာသိမ်းပြီးနောက်ပိုင်း နှစ်ပေါင်း ၃၀ နီးပါးကြာမှ ပထမဆုံးအကြိမ် ပြန်လည်ကျင်းပသော ပါတီစုံရွေးကောက်ပွဲ ဖြစ်သည်။ ၁၉၈၈ ခုနှစ် ရှစ်လေးလုံး လူထုအရေးတော်ပုံကြီးအပြီးတွင် တပ်မတော်က အာဏာသိမ်းယူခဲ့ပြီး နိုင်ငံတော် ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှု တည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့ (နဝတ) ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ နဝတ အစိုးရသည် နိုင်ငံတကာနှင့် ပြည်သူလူထု၏ ဖိအားများကြောင့် ၁၉၉၀ ပြည့်နှစ် မေလ ၂၇ ရက်နေ့တွင် ရွေးကောက်ပွဲ ကျင်းပပေးခဲ့သည်။ သို့သော် ရွေးကောက်ပွဲ၏ ရည်ရွယ်ချက်မှာ အစိုးရဖွဲ့ရန် ဟုတ်၊ မဟုတ်နှင့် ပတ်သက်၍ စစ်အစိုးရနှင့် နိုင်ငံရေးပါတီများအကြား အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုမှု ကွဲလွဲခဲ့သည်။

နိုင်ငံရေးအခြေအနေနှင့် ယှဉ်ပြိုင်မှု
ရွေးကောက်ပွဲတွင် ပါတီပေါင်း ၉၃ ပါတီမှ ကိုယ်စားလှယ်လောင်း ၂,၂၉၇ ဦး ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ကြသည်။ အဓိက အားပြိုင်မှုမှာ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်နှင့် ဦးတင်ဦးတို့ ဦးဆောင်သော အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် (NLD) နှင့် မဆလပါတီကို အမည်ပြောင်းလဲထားပြီး စစ်တပ်က ကျောထောက်နောက်ခံပြုထားသည်ဟု ယူဆရသော တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ (တစည) တို့အကြား ဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် ရှမ်းတိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် (SNLD)၊ ရခိုင်ဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် (ALD) နှင့် မွန်အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ (MNDF) စသော တိုင်းရင်းသားပါတီများလည်း အင်တိုက်အားတိုက် ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ကြသည်။ ရွေးကောက်ပွဲ မတိုင်မီကာလတွင် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်အား နေအိမ်အကျယ်ချုပ် ချထားခြင်းနှင့် နိုင်ငံရေးသမားအချို့ကို ဖမ်းဆီးခြင်းများ ရှိခဲ့သည်။

မဲပေးသူဦးရေနှင့် ရွေးကောက်ပွဲရလဒ်
မဲပေးပိုင်ခွင့်ရှိသူ ၂၀ ဒသမ ၈ သန်းခန့် ရှိသည့်အနက် ၇၂ ဒသမ ၆ ရာခိုင်နှုန်း (၁၅ သန်းကျော်) လာရောက် မဲပေးခဲ့ကြသည်။ ရွေးကောက်ပွဲရလဒ်သည် စစ်အစိုးရနှင့် လေ့လာသူများ မျှော်လင့်ထားသည်နှင့် တခြားစီ ဖြစ်ခဲ့သည်။ အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် (NLD) သည် မဲဆန္ဒနယ် ၄၉၂ နေရာအနက် ၃၉၂ နေရာကို အနိုင်ရရှိခဲ့ရာ စုစုပေါင်း အမတ်နေရာ၏ ၈၀ ရာခိုင်နှုန်းခန့် ဖြစ်သည်။ တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ (တစည) မှာမူ မဲဆန္ဒမဲ ၂၁ ရာခိုင်နှုန်းခန့် ရရှိသော်လည်း အမတ်နေရာအားဖြင့် ၁၀ နေရာသာ အနိုင်ရခဲ့သည်။ ရှမ်းတိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်က ၂၃ နေရာနှင့် ရခိုင်ဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်က ၁၁ နေရာ အသီးသီး ရရှိခဲ့ကြသည်။

နောက်ဆက်တွဲအခြေအနေ
ရွေးကောက်ပွဲတွင် NLD ပါတီက သောင်ပြိုကမ်းပြို အနိုင်ရခဲ့သော်လည်း နဝတ စစ်အစိုးရက အာဏာလွှဲပြောင်းပေးရန် ငြင်းဆန်ခဲ့သည်။ ရွေးကောက်ပွဲပြီးနောက် ၂ လအကြာတွင် "ကြေညာချက် အမှတ် ၁/၉၀" ကို ထုတ်ပြန်ကာ ဤရွေးကောက်ပွဲသည် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ ရေးဆွဲရန်အတွက် ကိုယ်စားလှယ်များ ရွေးချယ်ခြင်းသာ ဖြစ်သည်ဟု အကြောင်းပြခဲ့သည်။ ထို့နောက် ရွေးကောက်ပွဲရလဒ်များကို အသိအမှတ်မပြုဘဲ ပယ်ဖျက်ခဲ့ပြီး ရွေးကောက်ခံ ကိုယ်စားလှယ်များနှင့် နိုင်ငံရေးလှုပ်ရှားသူ အများအပြားကို ဖမ်းဆီးထောင်ချခြင်း၊ ပြည်ပသို့ တိမ်းရှောင်ရခြင်းများ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။ ဤဖြစ်ရပ်သည် မြန်မာ့နိုင်ငံရေးသမိုင်းတွင် စစ်အာဏာရှင်စနစ်က ပြည်သူ့ဆန္ဒကို မျက်ကွယ်ပြုခဲ့သော အထင်ရှားဆုံး သာဓကတခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။